KALTE ve KALTE SSTEMLER

KALTE ve KALTE SSTEMLER

Web Site : www.mehmetsahin.biz     /     Hazrlayan : Mak.Mh.Mehmet ahin

 

1.”KALTE VE KALTE TANIMLARI”

Kalite kavram genellikle ok deiik ekillerde ve zaman zamanda yanl anlamlarda  kullanlmaktadr.nceden “Kalite” en gzel,en dayankl,en iyi vs.sfatlarla tarif edilirdi.Ama artk kaliteyi mteri beklentileriyle ve fiatyla ilikilendirmek daha doru olmaktadr.
Mesela 100.000 YTL ye satn alnan bir Mercedes otomobilin kalitesini 20.000 YTL ye alnan Opel otomobil ile kyaslamak doru olmaz.Zira ikisi arasnda mteri beklentilerinin farkl olmasndan kaynaklanan bir fiyat fark olmas gayet normaldir.Birinin 100.000 YTL olmas brnn 20.000 YTL olmas birinin dierinden kaliteli olmasndan ziyade farkl mteri isteklerini karlamasndan kaynaklanmaktadr.Bu nedenle ancak edeer rnlerin kalite kyaslamas yaplabilir.                                                                                                 Burdan da anlalaca zere kaliteyi direkt olarak mteri belirlemektedir.

Bu nedenle Kalite kavramna aklk getirilmesinde fayda vardr.

 

1.1.”Kalite” : Bir rn veya hizmetin belirlenen gereksinim ve beklentileri karlayabilme yeteneidir.

 

Bir rn veya hizmetin kalite zelliklerini tayabilmesi iin gz nne alnmas gereken 7 unsur aadaki gibi ekillenmitir.

1-Performans

2-Kullanm zellikleri

3-Gvenilirlik

4-Dayankllk

5-Estetik

6-Servis mkanlar

7-Prestij 

 

Bir rn veya hizmetin kalitesini balca 9 faktr direkt olarak etkiler.Bunlar aadaki gibidir.

1-Pazar ( Market )

2-Para ( Money )

3-Ynetim ( Management )

4-nsan ( Man )

5-Motivasyon ( Motivation )

6-Malzeme ( Material )

7-Makine ve Tehizat ( Machine and Mechanization )

8-Modern Bilgi Metodlar ( Modern Information Methods )

9-rn Parametrelerini Oluturma ( Mouting Product Requirements )

 

 

Kalite konusunda bilim adamlarnn tanmlar da vardr.Bunlardan bazlarn vermek gerekirse:

*Kalite ; doru rn veya hizmeti mterinin eline istenen zamanda ve uygun fiyatla koymaktr.

  Charles Mills

 

*Kalite srekli gelimeyi ngren bir kavramdr.

  Armand Fiegenbaum

 

*Kalite ; organizasyonda belirlenen artlara uymak demektir.

  Philip Crosby

 

*Kalite ; mteri tarafndan tanmlanr.

  Armand Feigenbaum

 

*Yksek kalite ve dk maliyet ancak bir sistemle baarlabilir.

  Peter Senge

 

 

Kalite kavram ile yakndan ilgili  kavramlarn tanm ise aada ki gibidir

1.1.”Kalite Kontrol” : Kalite isteklerini salamak iin kullanlan uygulama teknikleri ve faaliyetleridir.Ekonomik etkinliin salanabilmesi amacyla Giri Kalite Kontrol,Proses Kalite Kontrol,Final Kalite Kontrol gibi baz proseslerin gzlenebilmesi ve yetersiz performansa yol aan sebeblerin ortadan kaldrlabilmesini amalayan ilem ve uygulamalar genel olarak “Kalite Kontrol” olarak tanmlanabilir.

 

1.2.”Kalite Gvence” : rn veya hizmetin kalitesi iin belirlenen istekleri karlayabilmek amacyla yeterli gveni karlayabilmesi amacyla planlanm ve sistematik faaliyetlerin tmdr.ISO 9000  rnek olarak verilebilir.

 

1.3.”Kalite Sistemi” : Kalite ynetiminin uygulanmas iin gerekli olan kalite el kitab,kurulu yaps,sorumluluklar,prosedrler,prosesler,talimatlar ve kaynaklarn tmdr.

 

1.4.”Kalite Politikas” : Kuruluun kalite hedefleri ve stratejisinin kullanma uygunluk,performans,gvenilirlik,emniyet vb.faktrlere bal olarak st ynetimce belirlenmi ve tm alanlara uygun yntem ve aralarla duyurulmu halidir.

 

1.5.”Kalite Ynetimi” : Firma ynetim fonksiyonunun kalite politikasn ekillendiren ve uygulayan parasdr.

 

1.6.”Kalite Planlama” : Kalite sistemi elemanlarnn uygulanmas ve kalitenin salanmas iin gerekletirilecek faaliyetlerin,hedeflerin ve gerekliliklerin belirlenmesi almalardr.

 

1.7.”Kalite Plan” : Bir rn,proje veya szlemeye ait spesifik kalite faaliyetlerini,kaynaklarn ve i ak plan ile gsteren dkmandr.

 

1.8.”Kalite El Kitab” : Kuruluun kalite politikasn,hedeflerini,organizasyonunu,yetki ve sorumluluklarn tanmlayan;referans olarak seilen standartda ki tm kalite elemanlarnn gerekliliklerini karlayacak ekilde kalite sistemini ve faaliyetlerini tarif eden dkmandr.

 

1.9.”Prosedr” : Kaliteyi etkileyen bir veya daha fazla ii yneten ,gerekletiren,dorulayan,gzden geiren organizasyonel blm ve personelin ilikilerini,yetki ve sorumluluklarn ilgili i ve aktivitelerde yeterli kontrol salayacak kadar detayla tarif eden dkmandr.

 

1.10.”Talimat” : Bir kalite prosedrnde tanmlanan faaliyetlerin her biri iin gerekli ve uygun olan durumlarda hazrlanan,kontrol edilmi ve o iin nasl yaplacan ve sorumlusunu tanmlayan dkmandr.

 

1.11.”Proses” : Kaynaklar,girdileri ktlara dntrmek iin kullanlan her trl faaliyetdir.Mesela Ham egzos manifoldunu  retim tekniklerini kullanarak rn elde etme faaliyeti gibi…

 

 

 

2.”ISO 9000 KALTE SSTEM”                                                                                                                                      ISO 9000 serisi standartlar prosers ynetiminde standartlama ihtiyacndan 1990 l yllarda domutur.

ISO 9000 ; 1960 l yllarda ki Amerikan Ordusunun Kalite Standard ( ML-Q-9858 ) ve 1970 li yllarda ki NATO Kalite Gvence Standardn ( AQAP-100/110/120/130) saymazsak ilk sivil standartdr.

 

IS0 9000 Kalite Standartlar 1987 ve 1994 ylnda iki revizyon geirdikten sonra 2000 ylnda imdiki halini almtr.2000 ylndan itibaren 9001,9002 ve 9003 standartlar kaldrlm ve standart ISO 9001:2000 haline gelmitir.

ISO 9000 serisi tm sektr ve hizmetlere hitap etmesinden dolay otomotiv sanayi asndan bir derinlik salanamamtr.

IS0 9000 serisi 20 temel prosedrden olumaktadr.Bu temel prosedrler unlardr :

1-Ynetimin gzden geirilmesi

2- Kalite sistemi

3- Siparilerin gerekletirilmesi 

4- rn gerekletirme ve dizayn

5-Dokman ve veri kontrol

6- Satnalma

7-Yan sanayi deerlendirme

8- Mterinin salad rnler

9- Proses kontrol

10- Muayene ve deney

11- lm aletlerinin kontrol

12- Test ve kontrol durumu

13- Uygunsuzluk

14- Dzeltici ve nleyici faaliyetler

15- Tama,depolama,ambalajlama,koruma ve datm

16- Kalite kaytlar

17- denetim

18- Eitim

19- Servis

20- statistiksel yntemler

 

 

 

3.”QS 9000 KALTE SSTEM”

Otomotiv ve yan sanayisi iin General Motors,Ford ve Chrysler tarafndan gelitirilen QS 9000 1994 Amerika Detroit doumlu bir kalite sistemidir.QS 9000 Kalite Sisteminin en nemli amalar srekli gelimeyi salayan,kusurlar nlemeyi vurgulayan ve salayc zincirinde ki deikenlii ve savurganl azaltan temel kalite sistemlerinin gelitirilmesidir.

 

QS 9000 ; Crysler firmasnn “Tedariki Kalite Gvencesi El Kitab : Supplier Quality Assurance Manual”,Ford firmasnn “Q-101 Kalite Sistemi Standard : Q-101 Quality System Standard” ve General Motors firmasnn “Mkemmeliyet iin Hedefler : Targets forExcellence” adlar altnda ki kalite gvencesi istek ve beklentilerinde ki ortak noktalardan derlenmitir.QS 9000 kapsam ve ierik olarak bu firmalarn daha nceki yaynlar ve belgelerinden nde gelmekde olup bu firmann tm tedarikileri iin balayc nitelikdedir.

Ayrca QS 9000 Kalite Sisteminde iletme malzemelerinin giri kontrollerine ok nem verilmektedir.

 

Genel olarak Kalite Sistemleri arasnda kyaslama yapmak gerekirse QS 9000 Kalite Ynetim Sisteminin ISO 9000 Kalite Ynetim Sistemine gre ne srd artlar unlardr:

1-Organizasyon ilikilerinin belirlenmesi

2-Ynetimin bilgilendirilmesi

3- planlarnn hazrlanmas                                                                                                                                              4-Kontrol plan hazrlanmas

6- ayarlarnn geerli klnmas

6-Mteri memnuniyeti iin sistem oluturulmas

7-leri rn planlamasnn uygulanmas

8-zel karekteristiklerin belirlenmesi ve tanmlanmas

9-Fizibilitenin gzden geirilmesi

10-rn emniyeti

11-Proses FMEA uygulamas

12-lm Sistemleri Analizi (MSA) uygulanmas

13-Hataszlatrma

14-rn Onay Prosesi uygulamas

15-Tedariki gerekliliklerinin belirlenmesi

16-Tedarikilerin Gelitirilmesi

17-Tedarikilerin laboratuar artlarnn bilinmesi

18-Kalite ve verimlilikde srekli iyiletirmeleri

19-Altyap ve proses planlamas

20-Kalp ynetimi

21-Tasarm ve gelitirme iin gerekli yetkinliin oluturulmas

22- gvenlii ve evre ynetmenliklerine uyulmas

23-Satnalma verilerinin oluturulmas

24-Tedariki denetiminin yaplmas

25-Mhendislik deiikliklerinin geerli klnmas

26-Seri retim iin mteriden malzeme onaynn geerli klnmas

27-Satnalnan rnlerin mteri tarafndan dorulanmas

28-Mhendislik onayl rn kablnn salanmas

29-Acil ve olaanst durum planlarnn belirlenmesi

30-nleyici karekteristiklerin belirtilmesi

31-Kestirimci bakm uygulanmas

32-Proses deikliinin tanmlanmas ve onay alnmas

33-Kalibrasyonlarn akredite laboratuarlarda yaptrlmas

34-Yeniden ilenen rnn kontrol edilmesi

35-Grnm paralarnn belirlenmesi ve sistem oluturulmas

36-statiksel aralar belirlenmesi ve uygulanmas

37-Tesislerin temizlii

38-Eitim etkinliinin arttrlmas

 

 

 

4.”VDA 6.1 KALTE SSTEM”

VDA 6.1 Avrupa Otomotiv ve Otomotiv Yan Sanayi Kalite Ynetim Sistemi olarak dolmu bir standarttr.Alman Otomotiv sanayicileri tarafndan 1996 ylnda yrrle konulmutur.VDA Almayada otomotiv sanayiyine yn veren Bosh,ITT,TRV,AUDI,BMW,VOLSWAGEN ve MERCEDES gibi 27 byk kurulu tarafndan gerekletirilen ve yrrle sokulan bir kalite ynetim sistemidir.

 

VDA nn gelimesinde ISO 9000 Kalite Sisteminin eksikliklerinin tamamlanmas,Avrupa Birlii lkelerinde uygulanan konuya ilikin ulusal standartlarn ( EAQF Fransz Standard ve AVSQ talyan Standard gibi ) birletirilmesi amac ile ekillendirilmitir.Almanyada domasna ramen tm Avrupaya uyarlanm bir kalite sistemi hviyetini kazanmtr.

 

VDA 6.1 Standartlar iki temele oturtulmutur:

1-Ynetimin Sorumluluu

2-rn ve ynetimin ihtiyalar,gereklikleri

 

Ama genel olarak VDA 6.1 Kalite Sistemini dier kalite sistemlerinden ( ISO 9000,QS 9000 ) belirgin ekilde ayran 6 temel fark vardr.Bunlar u ekilde belirtilebilir.

1-Sistem denetlemesine ilaveten rn ve Prosesin ayr ayr denetlenmesi

2-Kalite uyankl iin alanlarn motivasyonu

3-Kalitenin maliyeti

4-rn emniyeti ve rn gvenilirlii

5-alanlarn Srekli Tatmini

6-Pazarlama

 

Grlecei gibi VDA 6.1 ,ISO 9000 in zerinde daha derin bir kalite sitemidir.ISO 9000 de yeralmayan birok yaklamda bnyesinde toplamaktadr.Bu nedenle VDA 6.1 1998 ylndan itibaren Avrupann otomotiv devleri tarafndan tedarikilerine zorunlu hale getirilmitir.

 

 

 

5.”ISO/TS 16949 KALTE SSTEM”

IS0 9000 ve dier kalite sistemleri daha fazla sektr ve kurulu tarafndan uygulanr olduka zamanla belirli sanayi dallar iin yetersiz kalmaya balamtr.zellikle otomotiv sanayi maliyetlerini drmek ve rakipleriyle rekabet anslarn yitirmemek iin 1999 ylnda yeni bir kalite ynetim sistemi oluturulmutur.ISO/TS 16949:1999 Kalite Ynetim Sistemi olarak adlandrlan bu kalite ynetim sitemi sadece otomotiv sanayi iin gelitirilmi ve teknik bir spesifikasyondur.ISO 9001:1994 ve QS 9000 gibi 20 temel madde zerine ina edilmitir.

2002 ylnda ise standart halini almtr ve ISO/TS 16949:2002 halini almtr.lave art ve ykmllkler gz nne alnrsa ISO/TS 16949:2002 tm kalite ynetim sistemlerinin zerine ina edilmi ve hepsini kapsyor diyebiliriz.

 

Genel olarak Kalite Sistemleri arasnda kyaslama yapmak gerekirse ISO/TS 16949:2002 Kalite Ynetim Sisteminin ISO 9000 Kalite Ynetim Sistemine gre ne srd artlar unlardr:

1-Mteri mhendislik artnamelerinin maksimum 15 gn peryotlarda gzden geirilmesi

2-Kaytlarn korunmas ve saklanmasnn mteri isteine gre dzenlenmesi

3-rn gerekletirme prosesinin verimliliinin llmesi ve etkinletirilmesi

4-Kalite hedeflerinin mteri isteklerini karlamas

5-st ynetimin uygunsuzluklardan haberdar edilmesi

6-retimi durdurma yetkisinin belirlenmesi

7-Mteri temsilcisi

8-Kalite ynetim sistemi performansnn llmesi

9-Gzden geirmede mevcut ve potansiyel hatalarn kalite,emniyet ve evre asndan incelenmesi

10-rn tasarm iin etkin ve yetkin personel yetitirilmesi ve grev datmnn yaplmas

11-Eitim ihtiyac ve personel seviyesi iin prosedr oluturulmas

12-Yeni personele iba eitimi verilmesi

13-alanlarn motivasyonun salanmas

14-Bina,tesis ve ekipman planlamas

15-Beklenemedik durum planlarnn ve zmlerinin hazrlanmas

16-rn kalitesini salamak iin alan emniyetinin salanmas

17-Tesisin temizliinin salanmas

18-leri rn kalite planlamas (APQP)

19-Mteri art ve spesifikasyonlarna gre rn gerekletirmenin planlanmas

20-Kabul edilebilir kalite seviyesinin(AQL) mteri tarafndan belirlenmesi

21- Nitel numune planlar iin,kabul seviyesinin sfr hata olmas

22-Mteri bilgi ve belgelerinin gizliliinin salanmas

23-rn gerekletirmeyi etkileyecek deiikliklerin kontrol altnda olmas ve bundan mterinin                            

     haberdar edilerek onaynn alnmas

24-rne bal retim ve sonras tm artlarn mterinin istedii ekilde uygulanmas

25-Mterinin tanmlad zel karekteristikler iin zel kontrol yntemlerinin uygulanmas

26-Yeni bir numune para iin retilebilirlik vs.fizibilite etdlerinin yaplmas

27-letiim ve bilgi paylamnn mterinin belirledii,istedii formatda olmas

28- rn ve imalat prosesi tasarmn ve gelitirilmesi; hatay  nlemesi

29-rn gerekletirmede apraz fonksiyonlu yaklamlar kullanlmas

30-Olas hatalarn tespiti ve nlenmesi ( FMEA )

31- malat prosesi tasarm girdilerinin artlar belirlenmesi,dkmante edilmesi ve gzden geirilmesi

32- malat prosesi tasarm ktlarnn,girdileri dorulayacak ve geerli klacak ekilde ifade edilmesi

33- Satnalnan rnn, mteri artlarn etkileyen tm rn ve montaj,ayklama,yeniden     

       ilem,kalibrasyon hizmetleri gibi hizmetleri kapsamas

34- rnde kullanlmak zere satnalnan tm rn veya malzemelerin yrrllkteki ynetmelik

       artlarna uymas

35- Tedarikinin ISO/TS 16949  a uymas amalanarak tedariki kalite ynetim sistemi gelitirme

      almas yrtlmesi

36- Szlemede belirtilmi ise rn,malzeme ve hizmetler onaylanm tedarikilerden alnmas

37- Satnalma dkmanlar,sipari edilen rn tarif eden bilgileri kapsamas

38- Satnalnan rnn dorulanmas iin gerekli dzenlemeler belirlenmesi ve uygulanmas

39-Tedarikilerin sevkiyat,kalite vs. puanlarnn izlenmesi

40- Sistem,alt sistem,para ve/veya malzeme seviyesi ve yma malzeme reten prosesler iin kontrol

       planlarnn hazrlanmas

41- Kaliteyi etkileyen proseslerin operasyonlar konusunda sorumluluu olan tm alanlar iin

       dkmante edilmi i talimatlarnn hazrlanmas

42- hazrlklarnn,her hazrlk ileminde dorulanmas

43-nleyici ve kestirimci bakm iin etkin bir sistem oluturulmas                                                                    44- retim kalp ve mastar tasarm,retimi ve dorulanmas iin gerekli teknik kaynaklar salanmas

45- Mteri artlarnn karlanmas iin sipariler dorultusunda retim programnn oluturulmas

46- Proses sonularnn,lme ve izleme ile dorulanamad ve hatalarn rn kullanlmaya baladktan

       sonra ortaya kt proseslerin geerliliinin salanmas

47- Mteriye ait kalplarn imalat ,test,muayene tehizat ve ekipman mlkiyetin kime ait olduunu

      aka gsterecek ekilde iaretlenmesi

48- Depolardaki hammadde,yarimaml ve mamllerin kontrol ve takibi iin bir envanter sisteminin

       oluturulmas

49- lme ve test ekipman sistemlerinin sonularndaki deikenlii analiz etmek iin uygun

       istatistiksel almalar yaplmas ( MSA )

50- alanlarn ve mterininki de dahil olmak zere tm mastar,lme ve deney ekipmanlarnn

       kaytlarnn istenen artlar kapsamas

51- Dahili laboratuvarda yaplabilen muayene,test veya kalibrasyonlar gsteren laboratuvar kapsamnn hazrlanmas ve kalite ynetim sistemi dkmantasyonuna dahil edilmesi

52- Her proses iin uygun istatistiksel aralarn ileri kalite planlamas srasnda belirlenmesi ve kontrol planna dahil edilmesi

53- Temel kavramlar ( deikenlik,kararllk,proses yeterlilii,vb.) tm organizasyon tarafndan

       bilinmesi

54- Muayene,test ve kalibrasyon iin kullanlan harici/ticari/bamsz laboratuvarlarn gerekli

       muayene,test ve kalibrasyonlar yapabilme yeterliliini gsteren laboratuvar kapsamnn olmas

55- Kalite ynetim sisteminin performans lmlerinden biri olarak,mteri memnuniyeti izlenmesi

56- Kalite ynetim sisteminin ISO/TS 16949 ve varsa ilave artlara uyumunu dorulamak iin tetkik

       edilmesi

57- Her imalat prosesinin,etkinliinin belirlenmesi asndan tetkik edilmesi

58- rnlerin boyut,fonksiyon,ambalaj,etiket gibi artlar karladn dorulamak amac ile retim ve

      sevkiyatn uygun aamalarnda belirli sklkta tetkikinin yaplmas

59- tetkikler firmann tm alan ve vardiyalarn kontrol edecek ve uygunsuzluk durumuna gre

     tetkik frekansnn arttracak ekilde planlanmas

60-malat proseslerinin izlenmesi ve llmesi

61- zlenecek rn karakteristikleri ile birlikte lm tipinin,uygun lm cihaznn ve

       niteliinin,yeterliliinin belirlenmesi

62- Genel muayene ve mhendislik standartlarndaki fonksiyon dorulamalarnn, tm rnler iin

       kontrol plannda belirtildii ekilde yaplmas

63- Mteri tarafndan “Grn Paras”  olarak tanmlanan paralar reten tedarikilerin istenen

       artlar salamas

64- Tanmsz ve pheli durumdaki rnlerin, uygun olmayan rn kapsamna alnmas

65- Yeniden ilem ve yeniden muayene artlarn ieren talimatlarn ilgili personel iin ulalabilir

       olmas ve artlar yerine getirmesi

66- Uygun olmayan rnn sevk edilmi olmas durumunda mterinin derhal haberdar edilmesi

67- rn ve prosesin mteri tarafndan onaylanm durumundan farkl olmas halinde mteriden

       sapma onay alnmas ve kaytlarnn istendii gibi tutulmas

68- Kalite ve operasyonel performanstaki eilimler, hedeflerdeki ilerlemeler ile karlatrmas ve

      istenen faaliyetlerin balatlmasn salamas

69-Kuruluun srekli iyileme iin prosedr oluturmas ve sistem oluturularak uygulanmas

70- malat prosesinin iyiletirilmesinde rn ve karakteristiklerinin ve proses parametrelerinin

       kontrolnn salanmas  ve deikenliinin azaltlmasna odaklanmas

71- DF lerde hata sebebinin belirlenmesi ve ortadan kaldrlmasna ynelik problem zme prosesinin 

      tanmlanmas

72- DF lerde mterinin n grd problem zme ekli olmas durumunda bu metodun

      kullanlmas

73- Mterini retim hattndan, mhendislik uygulamasndan veya datclarndan iade edilen rnlerin

      analiz edilmesine ynelik sistem oluturulmas

Geri dn   |   Ana sayfa